Worked example · Welsh · Year 7
DCF: Interacting and collaborating → Collaboration
A secure Year 7 pair's glossary, annotated so you can see which success criterion each part meets, and your full answer key — including the mutation exercise, with the two trick items explained in English. Show it after pupils have committed to their own entries.
| Saesneg | Cymraeg | Rhyw | Ystyr yn Gymraeg | Brawddeg |
|---|---|---|---|---|
| file | ffeil | b | Un darn o waith wedi'i gadw ar gyfrifiadur, gydag enw. | Mae'r ffeil yn y ffolder Gwaith Cartref. |
| folder | ffolder | g | Lle ar gyfrifiadur sy'n cadw ffeiliau at ei gilydd. | Rwy'n cadw fy ngwaith mewn ffolder newydd. |
| password | cyfrinair | g | Cyfres gyfrinachol o lythrennau a rhifau sy'n agor cyfrif. | Paid â rhannu dy gyfrinair â neb. |
| spreadsheet | taenlen | b | Rhaglen sy'n trefnu rhifau mewn rhesi a cholofnau ac yn eu cyfrifo. | Mae'r daenlen yn dangos y canlyniadau. |
| database | cronfa ddata | b | Casgliad trefnus o wybodaeth y gallwch chwilio drwyddo. | Mae'r gronfa ddata yn cadw enwau'r llyfrau i gyd. |
| browser | porwr | g | Y rhaglen rydych yn ei defnyddio i edrych ar wefannau. | Agorwch y porwr i chwilio am wybodaeth. |
| website | gwefan | b | Casgliad o dudalennau ar y rhyngrwyd o dan un cyfeiriad. | Mae'r wefan yn ddwyieithog. |
| link | dolen | b | Testun neu lun y gallwch glicio arno i fynd i dudalen arall. | Cliciwch ar y ddolen i agor y wefan. |
| keyboard | bysellfwrdd | g | Y bysellau rydych yn eu defnyddio i deipio. | Mae'r bysellfwrdd wedi torri. |
| mouse | llygoden | b | Teclyn rydych yn ei symud i reoli'r saeth ar y sgrin. | Symudwch y llygoden i'r dde. |
| screen | sgrin | b | Wyneb gwydr sy'n dangos lluniau a thestun. | Mae'r wybodaeth ar y sgrin. |
| e-bost | g | Neges electronig rydych yn ei hanfon dros y rhyngrwyd. | Anfonais e-bost at fy athrawes. |
Termau safonol (taenlen, porwr, cronfa ddata), pob brawddeg yn gyflawn, a'r treigladau'n gywir ynddynt: y daenlen, y gronfa ddata, y wefan, y ddolen, ond y porwr a y ffolder. Meini prawf 1, 2 a 3.
| Y ffurf wreiddiol | Y ffurf gywir | Y rheswm |
|---|---|---|
| fy + cyfrinair | fy nghyfrinair | Treiglad trwynol ar ôl fy: c → ngh. |
| y + taenlen | y daenlen | Enw benywaidd unigol ar ôl y: t → d. |
| y + gwefan | y wefan | Enw benywaidd unigol ar ôl y: mae'r g yn diflannu. |
| dy + ffeil | dy ffeil | Dim treiglad: nid yw ff yn treiglo o gwbl. |
| y + cronfa ddata | y gronfa ddata | Enw benywaidd unigol ar ôl y: c → g. Mae ddata yn treiglo'n barod ar ôl cronfa. |
| y + llygoden | y llygoden | Dim treiglad: nid yw ll na rh yn treiglo ar ôl y. |
| y + porwr | y porwr | Dim treiglad: enw gwrywaidd yw porwr. |
| dy + llygoden | dy lygoden | Treiglad meddal ar ôl dy: ll → l. Sylwch ar y gwahaniaeth rhwng hwn a'r rhes uchod. |
Mae'r ddau gwestiwn "twyllodrus" — y llygoden a dy lygoden — wrth ymyl ei gilydd, ac mae'r rheswm wedi'i ysgrifennu, nid dim ond yr ateb. Maen prawf 2.
y llygoden (not "y lygoden"): feminine nouns do soft-mutate after "y", but ll and rh are the exception and stay as they are after the definite article.
dy lygoden (not "dy llygoden"): after "dy" the ordinary soft mutation applies and ll does become l. The article exception does not apply here. A pupil who gets both of these right has understood the rule rather than memorised a list.
dy ffeil: ff and s never soft-mutate at all, so nothing happens. Pupils who "mutate" this one have over-applied the rule.
| Enwau'r pâr | Pupil A a Phupil B, 7C |
|---|---|
| Y pedwar term i'r wal | taenlen, cronfa ddata, porwr, cyfrinair |
| Beth nad oeddem yn cytuno arno, a pham | Roeddwn i wedi ysgrifennu "llwytho i lawr" ar gyfer download ac roedd fy mhartner wedi ysgrifennu "lawrlwytho". Aethom i Borth Termau i wirio, a gweld bod y ddwy ffurf yn cael eu defnyddio, felly rhoesom "lawrlwytho" yn y tabl a nodi'r ffurf arall hefyd, yn hytrach na dadlau. |
| Pwy wnaeth beth | Fi: y colofnau Cymraeg a'r rhyw. Fy mhartner: yr ystyron a'r brawddegau. Wedyn gwnaethom wirio gwaith ein gilydd, a fy mhartner a welodd fy mod wedi ysgrifennu "y taenlen" yn lle "y daenlen". |
Mae'r pâr yn cofnodi'r anghytundeb yn onest, yn dweud sut y cafodd ei ddatrys drwy edrych ar ffynhonnell, ac yn enwi pwy wnaeth beth. Meini prawf 4 a 5.
Sylwadau i'r pâr arall: "Mae eich brawddegau'n dda, ond mae angen newid dau beth. Rydych wedi ysgrifennu y gwefan — enw benywaidd yw gwefan, felly y wefan sy'n gywir. Ac mae angen treiglad trwynol ar fy cyfrinair: fy nghyfrinair. Mae'r ystyr rydych wedi'i roi i borwr yn well na'r un sydd gennym ni — rydym yn mynd i'w fenthyg."
Cywiriad penodol, gyda'r rheol y tu ôl iddo, a chanmoliaeth am rywbeth gwirioneddol. Maen prawf 5.