Worked example · Welsh · Year 10
DCF: Producing → Evaluating and improving digital content
A secure Year 10 response for GCSE Cymraeg Language and Literature, Unit 4a / 4b: Linguistic Connections (4.1.3, proofreading and correcting; press release and news bulletin forms), annotated so you can see which success criterion each part meets. It is also the full answer key: all 29 errors in the machine translation, with corrections and types. Pupils are asked for at least 15. Where a pupil gives a different correction that is also good Welsh, accept it: several errors have more than one right answer.
| [#] | Gwall | Cywiriad | Math |
|---|---|---|---|
| 1 | AR GYFER RHYDDHAU AR UNWAITH | I’W GYHOEDDI AR UNWAITH | I |
| 2 | Disgyblion trwsio | Disgyblion yn trwsio | C |
| 2 | 100 eitemau | 100 o eitemau | C |
| 2 | yn gyntaf Caffi Trwsio | yng Nghaffi Trwsio cyntaf yr ysgol | C |
| 3 | dros 100 eitemau | dros 100 o eitemau | C |
| 3 | pobl lleol | pobl leol | T |
| 3 | yn y caffi trwsio cyntaf yr ysgol | yng Nghaffi Trwsio cyntaf yr ysgol | C |
| 3 | caffi trwsio (llythrennau bach) | Caffi Trwsio, yr un fath â’r pennawd | Cw |
| 4 | yn y neuadd ysgol | yn neuadd yr ysgol | C |
| 4 | ar Ddydd Sadwrn 26 Medi | ddydd Sadwrn 26 Medi | C |
| 4 | Daeth trigolion i mewn beiciau | Daeth trigolion â beiciau | I |
| 4 | a disgyblion gweithio | a bu’r disgyblion yn gweithio | C |
| 4 | i trwsio nhw | i’w trwsio | C |
| 4 | am rhydd | am ddim | Y |
| 5 | Roedden ni dros y lleuad | Roedden ni wrth ein boddau | I |
| 5 | meddai disgybl Nia Rowlands, 15 | meddai Nia Rowlands, disgybl 15 oed | Cw |
| 5 | ei gŵr hwyr radio | radio ei diweddar ŵr | Y |
| 5 | Pan dechreuodd e chwarae | Pan ddechreuodd y radio chwarae | T |
| 5 | hi llefain | dechreuodd hi grio | C |
| 5 | Roedd e’r diwrnod gorau o’r term | Dyna ddiwrnod gorau’r tymor | Y |
| 6 | Dywedodd prifathro Mr Huw Bevan | Dywedodd y pennaeth, Mr Huw Bevan | C |
| 6 | dyfodol ffair | dyfodol teg | Y |
| 6 | yn rhedeg bob mis | yn cael ei gynnal bob mis | Y |
| 6 | o gryfder i gryfder | o nerth i nerth | I |
| 7 | yn cael ei ddal | yn cael ei gynnal | Y |
| 7 | ar Dydd Sadwrn 31 Hydref | ddydd Sadwrn 31 Hydref | C |
| 7 | Mae mynediad yn rhydd | Mae mynediad am ddim | Y |
| 7 | Archeba dy le | Archebwch le, os gwelwch yn dda | Cw |
| 8 | Nodiadau i golygyddion | Nodiadau i olygyddion | T |
Cyfanswm: C 12 · Y 7 · I 4 · T 3 · Cw 3 = 29
(b) Gwallau cystrawen (C) sydd fwyaf cyffredin. Mae’r offeryn yn cyfieithu gair am air ac yn cadw trefn y Saesneg, felly mae’n rhoi’r ansoddair o flaen yr enw (“yn gyntaf Caffi Trwsio”), yn rhoi’r fannod o flaen dau enw yn y genidol (“y caffi ... yr ysgol”) ac yn anghofio’r ferf (“hi llefain”). Yr ail fath mwyaf cyffredin yw ystyr anghywir: mae’r offeryn yn dewis ystyr fwyaf cyffredin gair Saesneg heb ddeall y cyd-destun, felly mae free yn troi’n “rhydd” ac fair yn troi’n “ffair”.
(c) Ni fyddai gwirydd sillafu yn dal “dyfodol ffair”, achos mae “ffair” yn air Cymraeg go iawn wedi’i sillafu’n gywir. Mae’r gwall yn yr ystyr, nid yn y sillafu. Gallai gwirydd gramadeg hyd yn oed newid “am rhydd” i “am rydd”: treiglad cywir, ond ystyr anghywir o hyd.
(b) Syntax errors are most common: the tool translates word by word in English word order, so adjectives come before nouns, articles appear in the wrong place, and verbs go missing. Wrong meanings come next: the tool picks the most common sense of an English word without understanding the context. (c) A spellchecker would not catch “dyfodol ffair”, because “ffair” is a real Welsh word spelled correctly; the error is in the meaning. A grammar checker might even change “am rhydd” to “am rydd”: a correct mutation, but still the wrong word.
Errors are found at all three levels: word (mutations, wrong meanings), sentence (word order, missing verbs) and text (the ti register addressed to the public, inconsistent capitals, the convention for a speaker’s age). Parts (b) and (c) explain the tool’s weaknesses from evidence in this text, not in general. Evidences criteria 1 and 2.
I’W GYHOEDDI AR UNWAITH
Dydd Gwener 2 Hydref 2026
Disgyblion yn trwsio dros 100 o eitemau yng Nghaffi Trwsio cyntaf yr ysgol
Mae disgyblion Blwyddyn 10 Ysgol Glan Dâr wedi trwsio dros 100 o eitemau wedi torri i bobl leol yng Nghaffi Trwsio cyntaf yr ysgol.
Agorodd y caffi yn neuadd yr ysgol ddydd Sadwrn 26 Medi. Daeth trigolion â beiciau, tostwyr, lampau a dillad wedi rhwygo, a bu’r disgyblion yn gweithio ochr yn ochr â gwirfoddolwyr o’r gymuned i’w trwsio am ddim.
“Roedden ni wrth ein boddau,” meddai Nia Rowlands, disgybl 15 oed. “Roedd un wraig wedi cadw radio ei diweddar ŵr ers ugain mlynedd. Pan ddechreuodd y radio chwarae eto, dechreuodd hi grio. Dyna ddiwrnod gorau’r tymor.”
Dywedodd y pennaeth, Mr Huw Bevan: “Mae ein disgyblion wedi dangos bod dyfodol teg yn dechrau gyda newidiadau bach. Bydd y Caffi Trwsio yn cael ei gynnal bob mis, a gobeithio y bydd yn mynd o nerth i nerth.”
Bydd y Caffi Trwsio nesaf yn cael ei gynnal ddydd Sadwrn 31 Hydref rhwng 10:00 a 13:00. Mae mynediad am ddim. Archebwch le yn swyddfa’r ysgol, os gwelwch yn dda.
DIWEDD
Nodiadau i olygyddion: Mae ffotograffau ar gael ar gais.
“ochr yn ochr gyda” in the machine version is understandable, so it is not counted as an error, but “ochr yn ochr â” is the more natural phrase. Paragraphs 5 and 6 above are also the model answer to Step 2.
“Roedden ni wrth ein boddau,” meddai Nia Rowlands, disgybl 15 oed. “Roedd un wraig wedi cadw radio ei diweddar ŵr ers ugain mlynedd. Pan ddechreuodd y radio chwarae eto, dechreuodd hi grio. Dyna ddiwrnod gorau’r tymor.”
Dywedodd y pennaeth, Mr Huw Bevan: “Mae ein disgyblion wedi dangos bod dyfodol teg yn dechrau gyda newidiadau bach. Bydd y Caffi Trwsio yn cael ei gynnal bob mis, a gobeithio y bydd yn mynd o nerth i nerth.”
The English idioms are replaced by Welsh ones with the same meaning (wrth ein boddau, o nerth i nerth) instead of being translated word for word. Dyna ddiwrnod gorau’r tymor sounds like a teenager speaking; the headteacher keeps a more formal register. Mutations: un wraig, diweddar ŵr, Pan ddechreuodd, hi grio, Dyna ddiwrnod. Evidences criteria 1 and 3.
Mae disgyblion o Aberdâr wedi trwsio dros 100 o eitemau i bobl leol, a hynny am ddim. Agorodd Ysgol Glan Dâr ei Chaffi Trwsio cyntaf ddydd Sadwrn diwethaf. Daeth trigolion â beiciau, tostwyr, lampau a dillad wedi rhwygo, a bu disgyblion Blwyddyn 10 yn gweithio gyda gwirfoddolwyr o’r gymuned i’w trwsio. Yn ôl Nia Rowlands, un o’r disgyblion, uchafbwynt y diwrnod oedd clywed hen radio yn chwarae eto, ugain mlynedd ar ôl i’w berchennog farw. Dywedodd y pennaeth, Huw Bevan, fod y disgyblion wedi dangos bod dyfodol teg yn dechrau gyda newidiadau bach. Bydd y caffi ar agor unwaith y mis. Bydd yr un nesaf ddydd Sadwrn 31 Hydref, rhwng 10:00 a 13:00. Mae angen archebu lle drwy swyddfa’r ysgol.
Pupils from Aberdare have repaired over 100 items for local people, free of charge. Ysgol Glan Dâr opened its first Repair Café last Saturday. Residents brought bikes, toasters, lamps and torn clothes, and Year 10 pupils worked with community volunteers to repair them. According to Nia Rowlands, one of the pupils, the highlight of the day was hearing an old radio play again, twenty years after its owner died. The headteacher, Huw Bevan, said the pupils had shown that a fair future starts with small changes. The café will open once a month. The next one is on Saturday 31 October, from 10:00 to 13:00. Places must be booked through the school office.
120 words. No headline: the first sentence carries the whole story. Sentences are short enough to follow by ear, the date becomes ddydd Sadwrn diwethaf because listeners hear it after the event, one quotation becomes reported speech (Dywedodd ... fod ...) and the other becomes Yn ôl ..., and it ends with what a listener needs to do. The notes to editors are cut: they are for journalists, not listeners. Evidences criteria 3 and 4.
Mantais: Mae’r offeryn yn gyflym ac am ddim, ac mae’n rhoi drafft cyntaf. Roedd rhai rhannau’n gywir, er enghraifft “Dydd Gwener 2 Hydref 2026” a “Mae ffotograffau ar gael ar gais”.
Rheol 1: Peidiwch â chyhoeddi dim heb i siaradwr Cymraeg hyderus ei brawfddarllen. Roedd 29 gwall mewn testun o lai na 200 gair.
Rheol 2: Ysgrifennwch y Saesneg yn syml, heb idiomau, cyn ei gyfieithu. Trodd over the moon yn “dros y lleuad” a from strength to strength yn “o gryfder i gryfder”.
Rheol 3: Gwiriwch bob gair sydd â mwy nag un ystyr: free, fair, term, run, held. Mae gwirydd sillafu yn methu’r rhain achos maen nhw wedi’u sillafu’n gywir.
Gwell fyth: ysgrifennwch y datganiad yn Gymraeg o’r dechrau, mewn cywair addas i’r cyhoedd (chi, nid ti).
The advantage is real and backed by evidence, and each rule comes from a specific error type found in Step 1, so the advice is specific rather than “be careful with translation”. This is suggesting improvements based on evaluating a digital output. Evidences criteria 2 and 5.